Liman Fumigasyonu
Liman sahasında konteyner, dökme yük, depo ve ambarlarda planlı, kayıtlı fumigasyon.

Tanım
Liman fumigasyonu; liman sınırları içinde bulunan konteyner, dökme yük, depo, ambar ve rıhtım bağlantılı yapılardaki ürünlerin zararlılardan arındırılması için yürütülen planlı gaz uygulamasıdır.
Liman, çok sayıda tedarikçinin, taşıyıcının ve ürün grubunun bir arada bulunduğu yoğun bir sahadır; bu nedenle uygulama alan sahibi, ürün sahibi ve ilgili kurumlarla koordineli planlanır.
Kapsam
- Ürün yüklü konteynerler
- Dökme ve çuvallı yükler
- Liman depoları ve antrepo benzeri kapalı alanlar
- Rıhtım bağlantılı ambar ve yükleme alanları
- Uygulama öncesi keşif ile sonrası kayıt ve raporlama
Genel yöntem
Fumigasyon, kapalı ya da kapatılabilir bir hacimde gaz fazındaki ruhsatlı bir ürünle zararlıların yaşam evrelerine ulaşmayı hedefleyen bir uygulamadır. Gaz, ürünün ve yapının içine nüfuz edebildiği için yüzey uygulamalarının ulaşamadığı noktalarda da etkili olabilir.
Yöntem; hedef zararlıya, ürün cinsine, hacme, yapının sızdırmazlığına ve hava koşuluna göre keşiften sonra planlanır. Ürün seçimi, süre ve yoğunluk bilgileri bu sayfada verilmez; uygulama planında ve ürünün ruhsat koşullarında yer alır.
Uygulama alanları
- Konteyner sahaları
- Liman depoları
- Sevkiyat kapıları ve yükleme hatları
- Gümrüklü saha içindeki kapalı hacimler
- Gemiye yüklenecek ya da gemiden alınan ürün istifleri
Hedef zararlılar
- Depolanmış ürün böcekleri (tahıl ve un böcekleri, kurtçuk ve güve türleri)
- Ürünle taşınan yabancı ve karantina önemi taşıyabilecek böcekler
- Ambalaj, palet ve ahşap malzemede bulunabilecek böcekler
- Gerekli görülen durumlarda kemirgenler
Süreç adımları
- Talep ve keşif Alanın türü, hacmi, ürün bilgisi ve hedef zararlı öğrenilir; gerekirse yerinde keşif yapılır.
- Risk ve hedef zararlı değerlendirmesi Yapının sızdırmazlığı, çevredeki yerleşim, ürünün hassasiyeti ve hava koşulu birlikte değerlendirilir.
- Uygulama planı ve izinler Yöntem, ekip, güvenlik önlemleri ve ilgili kurum ya da saha sahibiyle yapılacak bildirimler yazılı planda toplanır.
- Alan hazırlığı ve kapatma Giriş-çıkışlar işaretlenir, kapatma ve sızdırmazlık kontrolü yapılır, gaz izleme noktaları belirlenir.
- Gaz uygulaması Uygulama, yetkili ve eğitimli personel tarafından plana uygun yürütülür.
- Bekleme ve izleme Bekleme süresince alan kontrollü tutulur; gaz izleme ve çevre güvenliği kayıt altına alınır.
- Havalandırma ve güvenli giriş onayı Havalandırma tamamlanır, ölçümle güvenli giriş doğrulanır, işaretler kaldırılır.
- Raporlama ve kayıt teslimi Uygulama kayıtları düzenlenir ve talep eden tarafa iletilir; kayıtlar PMDP üzerinde de tutulabilir.
Belge ve raporlama (PMDP)
- Uygulama kaydı: tarih, alan, hacim, hedef zararlı ve uygulayıcı bilgisi.
- Gaz izleme ve havalandırma kayıtları ile güvenli giriş onayı.
- Fotoğraflı saha notları ve varsa sapma/uyarı kayıtları.
- PMDP üzerinde dijital kayıt ve geçmişe dönük izlenebilirlik.
- İhracat veya ithalat için gereken fitosanitar/fumigasyon belgesinin hangi kurum tarafından, hangi koşullarla düzenlendiği ülke ve ürün bazında değişir; bu belge ilgili kurumun yetkisindedir.
Hazırlık ve güvenlik
- Uygulama yalnızca yetkili ve eğitimli personelce yapılır; kişisel koruyucu ekipman ve gaz izleme cihazı hazır bulundurulur.
- Alanda çalışan, ziyaretçi ve komşu işletmeler önceden bilgilendirilir; giriş yasağı ve uyarı işaretleri uygulanır.
- Canlılar (insan, hayvan, bitki), gıda ve ilaç gibi hassas ürünler ile elektronik ekipman için alan hazırlığı keşifte netleştirilir.
- Rüzgâr, sıcaklık ve yağış koşulları uygulama zamanını etkileyebilir; plan buna göre esnek tutulur.
- Acil durum iletişim planı ve ilk müdahale adımları uygulama öncesinde ekiple paylaşılır.
- Liman sahasında trafik, vardiya ve sevkiyat kapıları dikkate alınarak uygulama saati planlanır.
- Saha giriş izinleri ve çalışma protokolü, liman işletmecisinin koşullarına göre önceden netleştirilir.
Talep eden tarafın hazırlık adımları
Fumigasyonda güvenlik, uygulayıcı kadar talep eden tarafın hazırlığına da bağlıdır. Aşağıdaki adımlar genel çerçevedir; alana özgü liste keşifte ve tutanakla birlikte verilir.
- Uygulamayı yalnızca uygulama izin belgesi bulunan firma ve personele yaptırın; belgeleri görmeyi isteyin.
- Tutanak ve uyarı levhalarında yazılı tarih ve saat aralığında alana kimse girmemeli; bu insanlar kadar evcil hayvanlar için de geçerlidir.
- Havalandırma tamamlanıp yetkili firma açıkça izin vermeden alan kullanılmamalıdır; tutanaktaki açılış saati tek başına izin sayılmaz.
- Uygulama alanının yakınında yanıcı-parlayıcı madde bulundurulmaz ve sigara içilmez; güvenlik mesafesi keşifte bildirilir.
- Kapalı hacimlerde elektrik kapatılır, aydınlatma ampulleri sökülür, televizyon-klima gibi elektronik cihazlar alandan çıkarılır.
- Su sızıntıları giderilir, çatlak ve yarıklar onarılır; sızdırmazlık ne kadar iyi olursa uygulama o kadar kontrollü olur.
- Gıda ve kişisel bakım ürünleri alandan çıkarılır; alanda unutulanlar yetkili firmanın kullanım izninden sonra da kullanılmaz, imha edilir.
- Oda ve kabin tipi hacimlerde giysi, yatak ve bagaj gibi eşyaların kapakları açık bırakılır; sonrasında bu eşyalar yıkanıp havalandırıldıktan sonra kullanıma alınır.
- Kullanılan fumigantın malzeme güvenlik bilgi formunu uygulayıcıdan isteyebilirsiniz.
- Uygulama sırasında ya da sonrasında fark ettiğiniz olağan dışı durumu hemen uygulayıcıya bildirin.
Fumigasyon tutanağında yer alan bilgiler
Her uygulama için iki dilli (Türkçe-İngilizce) bir fumigasyon tutanağı düzenlenir. Tutanağın alanları aşağıdadır; bu sayfada hiçbir ürün, miktar, doz ya da hacim değeri paylaşılmaz.
- Tarih; uygulamayı yaptıran firma ve uygulamanın yapıldığı yer
- Fumigasyon şekli (çadıraltı, oda, konteyner vb.)
- Kullanılan fumigantın türü, miktarı ve ambalaj bilgisi
- İlaçlanan hacim, fumigasyon sıcaklığı ve doz alanları (değerler tutanakta yer alır)
- Kapanış ve açılış gün-saati
- Uygulamanın amacı ve hedef zararlı
- Uygulamayı yapan yetkili personelin adı-soyadı ve belge bilgisi (ziraat mühendisi)
- Firma sorumlusunun emniyet tedbirleri ve alana kimsenin yaklaştırılmayacağı taahhüdü
- Talep eden tarafın bu hazırlık adımlarını kabul ettiğine dair imza alanı
Sık sorulan sorular
Liman fumigasyonu hangi ürünler için yapılır?
Ürün yüklü konteynerler, dökme ve çuvallı yükler ile depolanmış ürünler için yapılabilir. Uygunluk, ürünün cinsine ve talep edilen belgeye göre keşifte değerlendirilir.
Liman içinde uygulama için ayrıca izin gerekir mi?
Liman işletmecisi ve ilgili kurumların koşulları saha bazında değişebilir; gerekli izin ve bildirimler uygulama planına işlenir.
Gemiye yüklenecek ürün için fumigasyon belgesi alabilir miyim?
Belgenin kapsamı ve düzenleyen kurum ülkeye ve ürüne göre değişir. Talebinizi iletirseniz hangi kayıtları sağlayabileceğimizi ve belgenin hangi kurumdan alınacağını birlikte netleştiririz.
Konteyner içinde fumigasyon sonrası ürüne ne olur?
Havalandırma tamamlanıp ölçümle güvenli giriş onaylanana kadar konteyner kapalı ve işaretli tutulur. Sonrasında ürün teslim edilebilir.
Uygulama sırasında liman operasyonu durur mu?
Etkilenen alanlar işaretlenir ve erişime kapatılır; diğer alanlardaki operasyon planlamaya göre devam edebilir.
Fiyat ve süre nasıl belirlenir?
Hacim, ürün, hedef zararlı, sahanın koşulları ve istenen kayıtlar fiyat ve süreyi belirler; bu nedenle keşifle netleşir.
Fumigasyondan sonra alanı ne zaman kullanabilirim?
Tutanaktaki açılış gün ve saati geldiğinde bile alanı, uygulamayı yapan yetkili firma gerekli kontrolleri yapıp izin verene kadar kullanmayın. Bu izin havalandırma ve güvenli giriş doğrulamasından sonra verilir.
Fumigasyon tutanağı nedir ve neden önemlidir?
Tutanak; uygulamanın yeri, şekli, hedef zararlısı, kapanış-açılış zamanı ve yetkili uygulayıcı bilgisini kayda geçirir. Talep eden taraf için izlenebilirlik sağlar ve hazırlık adımlarının kabulünü belgeler.
Alanda unutulan gıda veya kişisel bakım ürünleri ne olur?
Bu ürünler alandan önceden çıkarılmalıdır. Unutulanlar, alan kullanıma açıldıktan sonra bile kullanılmamalı ve imha edilmelidir.
Fumigasyon öncesi müşteri olarak neleri hazırlamalıyım?
Alanın boşaltılması, elektrik ve elektroniğin ayrılması, sızıntı ve çatlakların onarılması, gıda ile kişisel bakım ürünlerinin çıkarılması ve giriş yasağına uyulması temel adımlardır. Alana özgü liste keşifte verilir.