Bilgi merkezi: denetim standartları, mevzuat ve uygulama rehberleri

Bu merkez ne işe yarar?
Zararlı kontrolü, birçok sektörde standart, mevzuat ve müşteri denetimlerinin bir parçasıdır. Bu merkezde standartların zararlı kontrolünden ne beklediğini, denetimde hangi kayıtların işe yaradığını ve programın nasıl kurulacağını sade biçimde anlatıyoruz.
Tüm içerikler genel bilgilendirmedir; resmî metin ve belgelendirme kuruluşunuzun görüşü esastır. Standart sürümleri ve mevzuat zamanla değişir.
Gıda güvenliği standartları
- BRCGS Food Safety: zararlı kontrolünden beklentiler BRCGS Food Safety, gıda üreticileri için uluslararası kabul gören bir gıda güvenliği standardıdır; zararlı yönetimi standardın zorunlu değerlendirme alanlarındandır. Bu y
- BRCGS Packaging Materials: ambalaj üreticileri için zararlı kontrolü BRCGS Packaging Materials, gıda ile temas eden ve etmeyen ambalaj üreticileri için hazırlanmış güvenlik ve kalite standardıdır.
- IFS Food: zararlı izleme ve denetim hazırlığı IFS Food, gıda üreticilerinin ve perakendeye tedarik yapan firmaların kullandığı ortak bir denetim standardıdır; bu yazıdaki sürüm bilgisi: Version 8.
- IFS Logistics: depo ve lojistikte zararlı kontrolü IFS Logistics, gıda ve gıda dışı ürünlerin taşıma, depolama ve dağıtımını kapsayan standarttır.
- FSSC 22000: ön koşul programları içinde zararlı kontrolü FSSC 22000, ISO 22000 ile sektöre özgü ön koşul programları ve ek şartları birleştiren bir gıda güvenliği sertifikasyon şemasıdır; zararlı kontrolü ön koşul programlarını
- ISO 22000: gıda güvenliği yönetim sistemi ve zararlı kontrolü ISO 22000, HACCP ilkelerine dayanan gıda güvenliği yönetim sistemi standardıdır; zararlı kontrolü ön koşul programları içinde ele alınır.
- HACCP ve Codex: gıda hijyeninde zararlı kontrolü Codex Alimentarius, gıda hijyeni için uluslararası genel ilkeleri belirler; HACCP bu ilkelerin ayrılmaz parçasıdır ve zararlı kontrolü ön koşul programlarında yer alır.
- AIB International: zararlı kontrolü denetim beklentisi AIB International, gıda tesisleri için hijyen ve operasyon denetim standartları yayımlayan bir kuruluştur.
Sektör ve mevzuat
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Hijyeni Yönetmeliği ve zararlı kontrolü Gıda Hijyeni Yönetmeliği, gıda işletmecilerinin hijyen sorumluluklarını ve HACCP esaslı sistem kurma yükümlülüğünü düzenler (Resmî Gazete 17.12.2011, sayı 28145).
- İlaç üretiminde GMP ve zararlı kontrolü İyi Üretim Uygulamaları (GMP), ilaç üretim tesislerinde ürün kontaminasyonunu önlemeyi hedefler; tesis ve ekipman gerekliliklerinde zararlıların girişinin önlenmesi bir g
- ISO 22716 ve kozmetik üretiminde zararlı kontrolü ISO 22716, kozmetik ürünlerin üretim, kontrol, depolama ve sevkiyatı için GMP kılavuzudur; AB Kozmetik Tüzüğü 1223/2009 Madde 8, GMP ile uyumu gerekli kılar.
- Hastane ve sağlık tesislerinde zararlı kontrolü: enfeksiyon kontrolü açısından Sağlık tesislerinde zararlı kontrolü, hasta güvenliği ve enfeksiyon kontrol programı ile birlikte ele alınır; ürün ve yöntem seçimi hasta alanlarının hassasiyetine göre y
- Otel, restoran ve HoReCa: denetim ve zararlı kontrolü Konaklama ve yiyecek-içecek tesisleri hem resmî gıda denetimine hem de misafir deneyimine bağlı olarak zararlı yönetimine ihtiyaç duyar.
- Kamu kurumları, adliye, cezaevi ve okullarda zararlı kontrolü: şartname ve güvenlik Kamu hizmet alımlarında zararlı kontrolü genellikle teknik şartname ve ihale mevzuatı çerçevesinde alınır; güvenlik ve kimlik kontrolü gerektiren yapılarda uygulama planı
- ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001: zararlı kontrolü bu sistemlerde nerede yer alır? Bu standartlar zararlı kontrolünü doğrudan konu etmez; ancak hizmet tedarikçisi yönetimi, biyosidal kullanımının çevresel etkisi ve çalışan-ziyaretçi güvenliği bağlamında
Belge, ruhsat ve izin
- Biyosidal ürün uygulama izin belgesi: kimden alınır, neyi kapsar? İlaçlama gibi biyosidal ürün uygulamaları yapan kuruluşlar, Sağlık Bakanlığı mevzuatı kapsamında il sağlık müdürlüğünden uygulama izni almak zorundadır; belge ana gruplar
- TS 8358: zararlılarla mücadele hizmetleri için kurallar TS 8358, ev, işyeri ve yerleşim alanlarındaki zararlılarla mücadele hizmetleri için Türk Standardıdır (12.05.2022 tarihli sürüm). TSE bu standarda uygunluğu Hizmet Yeterl
- AB Biyosidal Ürünler Tüzüğü (EU) No 528/2012: ürün tipleri ve etki Regulation (EU) No 528/2012, biyosidal ürünlerin AB pazarında bulundurulması ve kullanımını düzenler; ürün tipleri (PT) arasında insektisitler (PT18) ve rodentisitler (PT
- Bitki karantinası ve fumigasyon mevzuatı: ruhsat, operatör, uygulama şartları Ticari fumigasyon, Tarım ve Orman Bakanlığı mevzuatına tabidir. 2011 tarihli Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği (Resmî Gazete 19.06.2011, sayı 27969) ruhsat, operat
- Gemi sanitasyon ve liman ilaçlama: sınır sağlık yetkisi, derating, sertifikalar Uluslararası seferde çalışan gemiler ve giriş noktalarında yapılacak ilaçlama, Uluslararası Sağlık Tüzüğü (IHR 2005) çerçevesinde Sağlık Bakanlığı Hudut ve Sahiller Sağlı
Uygulama rehberleri
- HORECA pest yönetimi: otel, restoran ve catering için program rehberi HORECA işletmelerinde zararlı yönetimi; mutfak, depo, çöp alanı ve konaklama odalarının ayrı risklerini birlikte ele alan sürekli bir programdır.
- Üç hat savunma: tuzak ve istasyon yerleşimi nasıl planlanır? Üç hat savunma, zararlıları dış çevreden iç mekâna doğru kademeli hatlarla izleyen bir istasyon yerleşim yaklaşımıdır.
- HACCP’de haşere kontrolü: CCP mi, ön koşul programı mı? Haşere kontrolü HACCP sistemlerinde çoğunlukla ön koşul (PRP) ya da operasyonel ön koşul programı (OPRP) olarak ele alınır; kesin karar tesisin tehlike analizine bağlıdır
- IPM denetim hazırlığı: kayıt ve kanıt dosyası nasıl kurulur? Denetime hazırlık, kayıtların tek yerde, tarihli ve kapanışlı tutulmasıyla başlar.
- İleri düzey endüstriyel pest risk kontrol listesi Endüstriyel tesisler için dış çevre, bina zarfı, üretim, depo ve kayıt sistemlerini kapsayan yapılandırılmış bir risk kontrol listesidir.
- Villa ve müstakil ev: zararlı kontrolü ve dezenfeksiyon rehberi Villa ve müstakil evlerde bahçe, çatı ve bina çevresi nedeniyle zararlı baskısı apartmandan farklıdır; keşif ve giriş önleme önce gelir.
Hızlı yol haritası
- Gıda üretiyorsanız: HACCP ve Codex → BRCGS/IFS/FSSC → Pak İş IPM programı
- Depo ve lojistikteyseniz: IFS Logistics → Üç hat savunma → Risk kontrol listesi
- Otel ve restoranda: HORECA pest yönetimi → Gıda Hijyeni Yönetmeliği
- İhracat ve fumigasyon: Bitki karantinası mevzuatı → Gemi sanitasyon → AB biyosidal tüzüğü
Standartlar, yönetmelikler ve hangi sektör neye tabi?
- AB Biyosidal Ürünler Tüzüğü (EU) No 528/2012: ürün tipleri ve etkiRegulation (EU) No 528/2012, biyosidal ürünlerin AB pazarında bulundurulması ve kullanımını düzenler; ürün tipleri (PT) arasında insektisitler (PT18) ve rodentisitler (PT14) bulunur.
- AIB International: zararlı kontrolü denetim beklentisiAIB International, gıda tesisleri için hijyen ve operasyon denetim standartları yayımlayan bir kuruluştur.
- Bitki karantinası ve fumigasyon mevzuatı: ruhsat, operatör, uygulama şartlarıTicari fumigasyon, Tarım ve Orman Bakanlığı mevzuatına tabidir. 2011 tarihli Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği (Resmî Gazete 19.06.2011, sayı 27969) ruhsat, operatör belgesi…
- Biyosidal ürün uygulama izin belgesi: kimden alınır, neyi kapsar?İlaçlama gibi biyosidal ürün uygulamaları yapan kuruluşlar, Sağlık Bakanlığı mevzuatı kapsamında il sağlık müdürlüğünden uygulama izni almak zorundadır; belge ana gruplar için…
- BRCGS Food Safety: zararlı kontrolünden beklentilerBRCGS Food Safety, gıda üreticileri için uluslararası kabul gören bir gıda güvenliği standardıdır; zararlı yönetimi standardın zorunlu değerlendirme alanlarındandır. Bu yazıdaki sürüm…
- BRCGS Packaging Materials: ambalaj üreticileri için zararlı kontrolüBRCGS Packaging Materials, gıda ile temas eden ve etmeyen ambalaj üreticileri için hazırlanmış güvenlik ve kalite standardıdır.
- FSSC 22000: ön koşul programları içinde zararlı kontrolüFSSC 22000, ISO 22000 ile sektöre özgü ön koşul programları ve ek şartları birleştiren bir gıda güvenliği sertifikasyon şemasıdır; zararlı kontrolü ön…
- Gemi sanitasyon ve liman ilaçlama: sınır sağlık yetkisi, derating, sertifikalarUluslararası seferde çalışan gemiler ve giriş noktalarında yapılacak ilaçlama, Uluslararası Sağlık Tüzüğü (IHR 2005) çerçevesinde Sağlık Bakanlığı Hudut ve Sahiller Sağlık Genel…
- HACCP ve Codex: gıda hijyeninde zararlı kontrolüCodex Alimentarius, gıda hijyeni için uluslararası genel ilkeleri belirler; HACCP bu ilkelerin ayrılmaz parçasıdır ve zararlı kontrolü ön koşul programlarında yer alır.
- Hangi sektör hangi denetime tabi? Zararlı kontrolü açısından özetSektörlere göre standart, mevzuat ve zararlı kontrolü beklentilerinin özet tablosu.
- Hastane ve sağlık tesislerinde zararlı kontrolü: enfeksiyon kontrolü açısındanSağlık tesislerinde zararlı kontrolü, hasta güvenliği ve enfeksiyon kontrol programı ile birlikte ele alınır; ürün ve yöntem seçimi hasta alanlarının hassasiyetine göre…
- IFS Food: zararlı izleme ve denetim hazırlığıIFS Food, gıda üreticilerinin ve perakendeye tedarik yapan firmaların kullandığı ortak bir denetim standardıdır; bu yazıdaki sürüm bilgisi: Version 8.
- IFS Logistics: depo ve lojistikte zararlı kontrolüIFS Logistics, gıda ve gıda dışı ürünlerin taşıma, depolama ve dağıtımını kapsayan standarttır.
- İlaç üretiminde GMP ve zararlı kontrolüİyi Üretim Uygulamaları (GMP), ilaç üretim tesislerinde ürün kontaminasyonunu önlemeyi hedefler; tesis ve ekipman gerekliliklerinde zararlıların girişinin önlenmesi bir gereksinimdir.
- ISO 22000: gıda güvenliği yönetim sistemi ve zararlı kontrolüISO 22000, HACCP ilkelerine dayanan gıda güvenliği yönetim sistemi standardıdır; zararlı kontrolü ön koşul programları içinde ele alınır.
- ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001: zararlı kontrolü bu sistemlerde nerede yer alır?Bu standartlar zararlı kontrolünü doğrudan konu etmez; ancak hizmet tedarikçisi yönetimi, biyosidal kullanımının çevresel etkisi ve çalışan-ziyaretçi güvenliği bağlamında ilgilenir.
- Kamu kurumları, adliye, cezaevi ve okullarda zararlı kontrolü: şartname ve güvenlikKamu hizmet alımlarında zararlı kontrolü genellikle teknik şartname ve ihale mevzuatı çerçevesinde alınır; güvenlik ve kimlik kontrolü gerektiren yapılarda uygulama planı kurum…
- ISO 22716 ve kozmetik üretiminde zararlı kontrolüISO 22716, kozmetik ürünlerin üretim, kontrol, depolama ve sevkiyatı için GMP kılavuzudur; AB Kozmetik Tüzüğü 1223/2009 Madde 8, GMP ile uyumu gerekli…
- Otel, restoran ve HoReCa: denetim ve zararlı kontrolüKonaklama ve yiyecek-içecek tesisleri hem resmî gıda denetimine hem de misafir deneyimine bağlı olarak zararlı yönetimine ihtiyaç duyar.
- TS 8358: zararlılarla mücadele hizmetleri için kurallarTS 8358, ev, işyeri ve yerleşim alanlarındaki zararlılarla mücadele hizmetleri için Türk Standardıdır (12.05.2022 tarihli sürüm). TSE bu standarda uygunluğu Hizmet Yeterlilik…
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Hijyeni Yönetmeliği ve zararlı kontrolüGıda Hijyeni Yönetmeliği, gıda işletmecilerinin hijyen sorumluluklarını ve HACCP esaslı sistem kurma yükümlülüğünü düzenler (Resmî Gazete 17.12.2011, sayı 28145).
- HACCP’de haşere kontrolü: CCP mi, ön koşul programı mı?Haşere kontrolü HACCP sistemlerinde çoğunlukla ön koşul (PRP) ya da operasyonel ön koşul programı (OPRP) olarak ele alınır; kesin karar tesisin tehlike…
- HORECA pest yönetimi: otel, restoran ve catering için program rehberiHORECA işletmelerinde zararlı yönetimi; mutfak, depo, çöp alanı ve konaklama odalarının ayrı risklerini birlikte ele alan sürekli bir programdır.
- İleri düzey endüstriyel pest risk kontrol listesiEndüstriyel tesisler için dış çevre, bina zarfı, üretim, depo ve kayıt sistemlerini kapsayan yapılandırılmış bir risk kontrol listesidir.
- IPM denetim hazırlığı: kayıt ve kanıt dosyası nasıl kurulur?Denetime hazırlık, kayıtların tek yerde, tarihli ve kapanışlı tutulmasıyla başlar.
- Üç hat savunma: tuzak ve istasyon yerleşimi nasıl planlanır?Üç hat savunma, zararlıları dış çevreden iç mekâna doğru kademeli hatlarla izleyen bir istasyon yerleşim yaklaşımıdır.
- Villa ve müstakil ev: zararlı kontrolü ve dezenfeksiyon rehberiVilla ve müstakil evlerde bahçe, çatı ve bina çevresi nedeniyle zararlı baskısı apartmandan farklıdır; keşif ve giriş önleme önce gelir.
Sık sorulan sorular
Hangi standart bana uygulanır?
Sektörünüze ve müşterilerinize bağlıdır; “Hangi sektör hangi denetime tabi?” makalesi özet çerçeve verir.
Bu içerikler hukuki görüş mü?
Hayır, genel bilgilendirmedir.
Güncel sürümleri nereden öğrenirim?
Her makalede kaynak bağlantıları ve belgelendirme kuruluşuna başvuru uyarısı yer alır.
Pak İş denetim sonucunu garanti eder mi?
Hayır; programı kurar ve kayıtları izlenebilir tutar, denetim sonucu tesisin sistemine bağlıdır.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tesisinize özel uygulama keşif ve risk analizinden sonra belirlenir.